چاه آسانسور تونلی عمودیست که از پی تا سقف آخرین طبقه ساختمان و اتاقکی که در بالای ساختمان است (موتورخانه آسانسور)، کشیده شده و با دیوارهای داخلی طبقات و درب‌ها محصور می‌شود. کابین، شاسی و سایر بخش‌های دیگر آسانسور در داخل همین تونل قرار دارند. چاه آسانسور  باید کاملاً عمود و شاقول‌ شده باشد، خمیدگی و تابیدگی نداشته باشد و تجهیزات غیرآسانسوری هم در این فضا نباید نصب یا عبور داده‌شود.

چاه آسانسور

نکات مهم

1- تخمین تعداد چاه  آسانسور مورد نیاز ساختمان

قبل از جانمایی چاه آسانسور در ساختمان باید تعداد آسانسور مورد نیاز ساختمان تخمین زده شود. طبق  مبحث 15 مقررات ملی ساختمان:

  • ساختمانی با ارتفاع قائم بیش از 7 متر (3 طبقه) به حداقل یک آسانسور نیاز دارد.
  • ساختمانی با ارتفاع بیش از 28 متر (8 طبقه) به حداقل دو آسانسور نیاز دارد.

- در یک ساختمان با تردد بالا، به تعداد آسانسور بیشتری نیاز است.

- در حالت کلی می توان 3 الی 4 آسانسور را در یک چاه کنار یکدیگر قرار داد.

- حداکثر به ازای هر دو آسانسور یک چاه در ساختمان در نظر بگیرید.

- وزنه تعادل و کابین آسانسور حتما باید در یک چاه قرار بگیرند.


چاه اسانسور

2- جانمایی چاه آسانسور

در انتخاب محل آسانسور باید موارد زیر را در نظر بگیریم:

  • سهولت دسترسی افراد: از نظر استاندارد حداکثر فاصله بین در ورودی ساختمان تا چاه آسانسور در هر طبقه برابر 40 متر است.
  • عدم مزاحمت برای ساکنین: حرکت آسانسور با سر و صداست بنابراین باید در محلی قرار گیرد که کم‌ترین مزاحمت را ایجاد کند.


3- ابعاد چاه آسانسور بر اساس کاربرد کابین

در یک رویکرد کلی انواع کابین آسانسور را بر اساس کاربرد به 3 دسته تقسیم می کنند:

  • کابین با قابلیت حمل صندلی چرخ دار (اغلب ساختمان‌های مسکونی) حداقل ابعاد 140cm در 110cm با عرض بازشو حداقل 80cm
  • کابین با قابلیت حمل برانکارد (مراکز درمانی و ساختمان‌های اداری و تجاری) حداقل ابعاد 210cm در 110cm با عرض باز شو حداقل 90cm
  • کابین با قابلیت حمل تخت (بیمارستان‌ها) حداقل ابعاد 240cm در 140cm با عرض باز شو حداقل 130cm

نکته: برای تعیین ابعاد چاه آسانسور باید ابعادی که برای کابین انتخاب شده را از هر طرف به اندازه 20 سانتیمتر افزایش داد.


4- ابعاد چاه آسانسور بر اساس تعداد مسافران

ابعاد چاه آسانسور

نکته: برای ظرفیت بیش از 20 نفر باید به ازای هر نفر 0.115 متر مربع به مساحت آسانسور و به تبع آن چاه آسانسور اضافه شود.


5- دیواره ها و سقف چاه

برای اجرای چاه آسانسور از مواد مختلفی استفاده می‌شود که از رایج‌ترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • بتن
  • صفحات فلزی
  • شیشه

- مصالح مورد استفاده در آتش‌سوزی باید حداقل به مدت 1 ساعت مقاومت داشته باشند.

- در صورت انتخاب شیشه صرفا باید به سراغ شیشه‌های لمینت استاندارد برای ساخت چاه بروید.

- درصورت استفاده از بتن باید در پایان با اجرای سیمان‌کاری لیسه‌ای، تمام خلل و فرج‌های موجود در سطح دیوارها را بپوشانید.

بار اصلی استاتیک و دینامیک کابین و افراد حاضر در آن به طور مستقیم به سقف چاه وارد می‌شود، بنابراین محاسبه فنی حداکثر بار وارد شده به سقف بسیار مهم است.


6- روشنایی چاه آسانسور

مطابق مبحث 15 مقررات ملی ساختمان، باید دو چراغ با روشنایی مناسب در فاصله 0.5 متر از بالاترین و پایین‌ترین نقطه چاه روی دیواره تعبیه شوند. همچنین به ازای هر 7 متر نیز باید یک چراغ روی دیواره‌های چاه قرار بگیرد. کلیه چراغ‌ها باید دارای محافظ باشند و دکمه خاموش و روشن کردن آن‌ها نیز در موتورخانه آسانسور قرار بگیرد.


7- تهویه چاه آسانسور

تهویه هوای داخل چاه بسیار مهم است و درحالت عادی این هوا باید از طریق موتورخانه آسانسور به فضای آزاد تخلیه شود. دریچه‌ای که برای تهویه هوا در نظر گرفته می‌شود باید حداقل برابر 1 درصد سطح مقطع چاه باشد.  این دریچه باید دارای محافظی باشد که از ورود شیء خارجی جلوگیری شود. از چاه آسانسور برای تهویه هوای ساختمان استفاده نشود. در ساختمان‌هایی که بیش از یک چاه آسانسور دارند باید دقت شود که هرچاه مسیر تخلیه هوای مستقل داشته باشد.